Stormschade in Hongarije
De Hongaarse groente-en fruitsector moet rekenen op 25 tot 30 procent minder opbrengst vanwege het slechte weer in de afgelopen weken. Dat betekent dat er rond de 500.000 ton groente en fruit met een verkoopwaarde van 124 tot 143 miljoen euro minder op de markt komt, aldus de Hongaarse Brancheorganisatie voor Groente en Fruit. De situatie verandert van dag tot dag, de exacte schade is nog niet helemaal te voorspellen maar de consument zal zeker te maken krijgen met prijsverhogingen. Vooral bij het fruit is door regen en wind de grootste schade ontstaan, iets minder bij groente.
Alleen al bij de aardbeien is er 60 procent verlies, omdat de vruchten zich helemaal hebben volgezogen met water en binnen een paar dagen geconsumeerd moeten worden. Ook ik is er veel schade in de vroege kersensoorten, door de harde windstoten zijn ze van de bomen geslagen. Wat de perziken betreft wordt dit jaar gerekend op 30 procent minder opbrengst en bij appels is dat 20 tot 25 procent. Uit steekproeven blijkt dat eigenlijk alle fruitsoorten op een of andere manier onder de weersomstandigheden hebben geleden. Bij de meeste fruitsoorten treedt snel schimmelvorming op.
Bankroet Hongarije?
Hongarije ontkent dat er een gevaar bestaat dat het land bankroet gaat. Eerdere uitspraken van regeringswoordvoerders dat wanbetaling op de Hongaarse schulden 'niet ondenkbaar was', zorgden voor een vrije val van de euro.
De euro daalde vanmorgen tijdens de handel in Azië tot onder de $1,19, het laagste niveau in vier jaar tijd. Ook ten opzichte van de Japanse yen bereikte de euro een nieuw dieptepunt. Inmiddels is de Europese munt iets overeind gekrabbeld en noteert $1,195.
Het vertrouwen in de munt kreeg vorige week een zware knauw door paniekerige opmerkingen van de Hongaarse regering over de staat van de overheidsfinanciën van het Europese land. Regeringswoordvoerders zeiden in de internationale pers dat Hongarije mogelijk zijn verplichtingen niet na kon komen en dat het begrotingstekort, net als in Griekenland, groter was dan gedacht. In het weekend wijzigde de regering van premier Viktor Orban echter het verhaal. Er zou geen gevaar zijn dat Hongarije zijn schulden niet af kan lossen.
Gijs Egbers
Noodweer in Hongarije
In Hongarije zijn in de regio ten noordoosten van de hoofdstad Boedapest ruim tweeduizend mensen geëvacueerd. Zware stormen met windstoten tot 110 kilometer per uur en overstromingen teisteren het gebied. Het Hongaarse KNMI verwacht maandag nog meer noodweer
Hongaarse forint
De kans is groot dat de Europese Commissie vandaag het licht op groen zet voor Estland om binnenkort de euro in te voeren. De Baltische staat hoopt volgend jaar al met euro's te betalen. Het land voldoet aan de criteria en wordt zelfs als een voorbeeld gezien omdat het in vergelijking met andere Europese landen zo weinig schulden heeft.Estland heeft bovendien een begrotingstekort dat onder de Europese norm van 3 procent van het bbp ligt. Geen enkel land uit de eurozone kan dat momenteel zeggen.
Voorbeeldige leerling of niet, de animo bij de rest van de klas is bijzonder klein om nieuwkomers op te nemen. Niemand wil na Griekenland nog een paard van Troje binnenhalen. Dat Bulgarije recent nog moest toegeven dat het niet snel zou kunnen toetreden omdat de cijfers vervalst waren door de vorige regering, was koren op de molen voor alle twijfelaars van een uitbreidingsronde. De Letse premier, Valdis Dombrovskis, gaf na de reddingsmarathon van zondagnacht toe dat hij zich zorgen maakt dat de toetreding van zijn land tot de eurozone door de huidige interne spanningen op de lange baan geschoven zal worden.
‘Ik denk niet dat het nu het juiste moment is om uit te breiden', zegt hoogleraar economie Paul De Grauwe (KULeuven). Alleen, elk land dat lid wordt van de EU, moet op termijn ook de euro invoeren, zo staat het in de verdragen. ‘Als een land op een bepaald moment aan de criteria voldoet dan kunnen we ze wettelijk gezien niet tegenhouden', aldus De Grauwe.
Er zijn drie landen voor wie de regels niet gelden of die ze gewoon niet toepassen. Zweden moet in principe wel de euro invoeren, maar heeft dat nog altijd niet gedaan. Het Verenigd Koninkrijk en Denemarken zorgden ervoor dat ze niet moesten meedoen. In een referendum spraken de Denen zich in het verleden tegen de invoering van de euro uit. In volle recessie zag Kopenhagen wel plots de enorme voordelen van de eenheidsmunt in. Net als IJsland , dat, zwaar getroffen door de economische crisis, snel hoopt toe te treden tot de EU en tot de eurozone.
Maar de tijd dat landen staan te dringen voor een toegangsticket, lijkt voorbij. De aantrekkingskracht van de Europese munt is geslonken.
‘In de nasleep van de bankencrisis werkten de eurozone en de Europese Centrale Bank stabiliserend. Daardoor werd de euro enorm aantrekkelijk. Nu wordt door de Griekse crisis duidelijk dat er ook een keerzijde is. Je hebt als land geen eigen wisselkoers meer om schokken op te vangen en bent dus beperkt in je mogelijkheden. Er zijn kosten en baten aan het toetreden tot de muntunie', verklaart De Grauwe.
Uit een recente peiling in Tsjechië blijkt dat 55 procent van de bevolking tegen de omschakeling naar de euro is. Het was de eerste keer dat een meerderheid zich tegen de eurozone kantte.
Begin deze week verklaarde de Poolse ex-premier Marek Belka, die momenteel de Europese afdeling van het Internationaal Monetair Fonds leidt, dat zijn land zich niet moet haasten om de zloty voor de euro in te ruilen. Hij ziet bovendien geen reden voor de eurozone om nu uit te breiden. Vorige week nog verklaarde de Poolse premier, Donald Tusk, ook al dat Warschau zijn toetredingsplannen even in de diepvriezer stopt. De meeste landen zijn er gewoon nog niet klaar voor. En de data voor toetreding verschuiven regelmatig.
Dat de illusie van de euro als wondermiddel doorgeprikt is, hoeft geen slechte zaak te zijn. Het Griekse drama kan kandidaat-eurolanden een spiegel voorhouden en de boodschap meegeven dat een entree geen vrijgeleide is.
De uitbreidingsvraag staat in schril contrast met oproepen voor een kleinere eurozone. De Duitse bondskanselier liet zich enkele weken geleden nog ontvallen dat het mogelijk moet zijn om een land uit de muntunie te gooien. De Sloveense premier, Danilo Turk, herhaalde die woorden deze week nog.
‘Het is heel dom om zulke uitspraken te doen', vindt De Grauwe. ‘Want wie garandeert dat zij zelf tot dat selecte clubje zouden behoren? Zo'n scenario kan nooit volgens plan uitgevoerd worden. Het zou om een ineenstorting van het systeem gaan. Dat leidt onvermijdelijk tot een oncontroleerbare chaos.'
Verkiezingen Hongarije
De nationaal-conservatieve oppositiepartij Fidesz heeft in de eerste ronde van de Hongaarse parlementsverkiezingen een ruime meerderheid behaald.
Op grote afstand van overwinnaar Fidesz volgen de nu regerende socialisten (MSzP) en ultrarechtse partij Jobbik, die met 17 procent van de stemmen het parlement binnenkomt.
Op 25 april wordt voor een tweede keer gestemd. Dan worden de zetels verdeeld van de kieskringen waarin nu nog geen duidelijke winnaar is. Dan blijkt ook of Fidesz zelfs een tweederde meerderheid heeft, genoeg om op eigen kracht de grondwet aan te passen. De partij heeft nu 206 van de 386 parlementszetels behaald. MSzP heeft 28 zetels en Jobbik 26. Een andere nieuwkomer, ‘Politiek kan ook anders’, heeft vijf zetels.
De stembusgang verliep zondag chaotisch. Hoewel de opkomst niet opvallend hoog was (64,3 procent) vormden zich lange rijen voor de stembureaus. Die moesten uren langer open blijven dan gepland. Daardoor werd ook de verplichte verkiezingsstilte verlengd en kwamen de eerste officiële resultaten pas erg laat op de avond. Op dat moment werd al uren gespeculeerd op basis van peilingen, waarop politici echter weigerden te reageren.
De uitslag is zoals verwacht een afstraffing van de socialistische partij, die de afgelopen acht jaar aan de macht is geweest. Die tijd hebben de socialisten volgens veel kiezers meer gebruikt voor eigen financieel gewin, dan voor daadkrachtig bestuur. Lijsttrekker Attila Mesterházy beloofde in een eerste reactie sterk en kritisch oppositie te voeren tegen het nu machtige Fidesz.
Tijdens hun tweede mandaat regeerden de socialisten als minderheidsregering met te weinig steun voor broodnodige maar politiek omstreden hervormingen, zoals in de gezondheidszorg. Na de verkiezingen in 2006 lekte een opname uit van een intern partijberaad waarin de toenmalige premier Ferenc Gyurcsány zei dat hij er moe van was de bevolking steeds voor te liegen. Zijn hartekreet was koren op de molen van Fidesz, dat toen nipt was verslagen.
Wekenlange straatprotesten en rellen volgden, maar geen machtswisseling. De socialisten regeerden nog erger verzwakt door. De diepe politieke verdeeldheid verhinderde vrijwel ieder parlementair compromis.
Hoe ernstig de verlamming uitpakte bleek toen Hongarije in oktober 2008 als eerste EU-land bankroet dreigde te gaan. Er kwam een noodkrediet van 20 miljard euro van IMF, EU en de Wereldbank op voorwaarde van drastische bezuinigingen en hervormingen. Om die door te kunnen voeren moesten de socialisten echter plaatsmaken voor een zakenkabinet met een door hen voorgedragen maar partijloze premier.
